อินซูลินคืออะไร และภาวะดื้ออินซูลินเกิดขึ้นได้อย่างไร

อินซูลินเป็นฮอร์โมนที่มีบทบาทสำคัญในการนำน้ำตาลกลูโคสจากกระแสเลือดเข้าสู่เซลล์ต่างๆของร่างกาย เพื่อใช้เป็นพลังงาน¹

เมื่อเกิด ภาวะดื้ออินซูลิน (Insulin Resistance) เซลล์ของร่างกายจะตอบสนองต่ออินซูลินได้ไม่ดีเท่าที่ควร ทำให้น้ำตาลกลูโคสค้างอยู่ในเลือดในระดับสูง ส่งผลให้ระดับน้ำตาลในเลือดและค่า HbA1c เพิ่มสูงขึ้นและเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดโรคเบาหวานชนิดที่ 2³

ไขมันในช่องท้องกับภาวะดื้ออินซูลิน

ไขมันในช่องท้อง (Visceral fat) เป็นไขมันที่สะสมอยู่รอบอวัยวะภายใน ไขมันชนิดนี้สามารถหลั่งสารที่ก่อให้เกิดการอักเสบในร่างกาย ซึ่งรบกวนการทำงานของอินซูลิน และทำให้ร่างกายเกิดภาวะดื้ออินซูลินได้ง่ายขึ้น³

 การมีไขมันในช่องท้องในปริมาณมาก จึงมีความสัมพันธ์กับระดับน้ำตาลในเลือดและ HbA1c ที่สูงขึ้น รวมถึงเพิ่มความเสี่ยงของโรคเบาหวานและโรคเรื้อรังอื่นๆ

วิธีลดภาวะดื้ออินซูลินในชีวิตประจำวัน

ภาวะดื้ออินซูลินสามารถปรับดีขึ้นได้ด้วยการเปลี่ยนพฤติกรรมอย่างต่อเนื่อง ได้แก่

• ควบคุมอาหาร - ลด ละ เลี่ยงอาหารหวานและแป้งขัดสี เพิ่มผัก ผลไม้ที่ไม่หวานจัด และธัญพืชไม่ขัดสี¹
• ลดน้ำหนักอย่างเหมาะสม – การลดน้ำหนักเพียง 5-10% ของน้ำหนักตัว สามารถช่วยให้การตอบสนองต่ออินซูลินดีขึ้นอย่างเห็นได้ชัด⁴
• ออกกำลังกายสม่ำเสมอ – ตั้งเป้าออกกำลังกายอย่างน้อย 150 นาทีต่อสัปดาห์ เพื่อช่วยให้ร่างกายนำน้ำตาลไปใช้ได้ดีขึ้น⁴
• พักผ่อนให้เพียงพอ และจัดการความเครียด - พฤติกรรมพื้นฐานเหล่านี้มีผลต่อสมดุลของฮอร์โมนในร่างกาย¹

บทบาทของโภชนาการเสริมในการลดภาวะดื้ออินซูลิน

ในบางกรณี แพทย์อาจพิจารณา อาหารทางการแพทย์สูตรเฉพาะสำหรับผู้เป็นเบาหวาน (Diabetes-Specific Formula: DSF) เป็นส่วนหนึ่งของการดูแลแบบองค์รวม

อาหารทางการแพทย์สูตรเฉพาะสำหรับผู้เป็นเบาหวานบางสูตรมีแนวคิด Dual Insulin Action โดยเสริมสารอาหาร เช่น ไมโอ-อิโนซิทอล (myo-inositol) และ โครเมียม ซึ่งมีบทบาทช่วยลดการดื้อต่ออินซูลิน และสนับสนุนการตอบสนองของอินซูลินให้ดีขึ้น^5,6,7

ข้อมูลจากการศึกษาทางคลินิกพบว่า การใช้อาหารทางการแพทย์สูตรเฉพาะสำหรับผู้เป็นเบาหวานร่วมกับการรักษาตามมาตรฐาน อาจมีส่วนช่วยลดระดับน้ำตาลสะสม (HbA1c) รวมถึงช่วยปรับองค์ประกอบร่างกายและลดความเสี่ยงด้านหัวใจและหลอดเลือดได้⁸

ข้อควรทราบ

ข้อมูลนี้จัดทำขึ้นเพื่อให้ความรู้ทั่วไปไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำทางกางแพทย์

ร่วมกับการรับประทานอาหารหลักให้หลากหลายครบ 5 หมู่ ออกกำลังกายอย่างสม่าเสมอ และนอนหลับพักผ่อนให้เพียงพอ

อาหารทางการแพทย์ต้องใช้ภายใต้คำแนะนำของแพทย์

เอกสารอ้างอิง

1. Babalola OO, Ottu PO, Akinnusi E, et al. Lifestyle Interventions to Manage Insulin Resistance. IntechOpen. 2024.
2. Sherwani S, Khan HA, Ekhzaimy A, et al. Significance of HbA1C test in diagnosis and prognosis of diabetic patients. Biomarker Insights. 2016;11:95-104.
3. Freeman, A.M., Acevedo, L.A., & Pennings, N. (2023). Insulin Resistance. StatPearls Publishing, Treasure Island (FL). Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK507839/
4. Syeda USA, Battillo D, Visaria A, et al. The importance of exercise for glycemic control in type 2 diabetes. Am J Med Open. 2023;9:100031.
5. Kamalesh DR, Geetha KM. Role of dietary myo-inositol in diabetes and diabetic complications. J Chem Health Risks. 2025;15(1):737-750.
6. Hua Y, Clark S, Ren J, et al. Molecular mechanisms of chromium in alleviating insulin resistance. J Nutr Biochem. 2012;23(4): 313–319.
7. Pintaudi B, Di Vieste G, Bonomo M. The effectiveness of myo-inositol and d-chiro inositol treatment in type 2 diabetes. Int J Endocrinol. 2016:9132052.

TH.2025.66003.GLU.1 (v1.0) ©2025 Abbott